Het is alweer ruim een decennium geleden dat het boek Redefining Health Care van prof. Michael E. Porter het levenslicht zag. Sindsdien is de aandacht vanuit de Nederlandse zorgsector voor value-based healthcare (VBHC) ieder jaar toegenomen.

We weten dat het bij value-based healthcare gaat het maximaliseren van de waarde van zorg voor de patiënt en het reduceren van de zorgkosten. Porter beschrijft de transformatie van de zorg naar value-based healthcare aan de hand van zes deelagenda’s:

Vorig jaar, tijdens een werksessie met Michael Porter, hebben 25 besluitvormers uit de Nederlandse gezondheidszorg de eerste twee deelagenda’s als meest relevant en urgent bestempeld: de inrichting van de IPU’s en het meten van de uitkomsten.

Hierbij zien wij wel een aantal thema’s die aandacht behoeven:

  • Zorgorganisaties zijn veelal georganiseerd rondom specialismen en het vereist leiderschap om dit te doorbreken. Om integrated practice units in te richten moeten muren worden doorbroken en bestaande belangen (o.a. budgetten) worden losgelaten.
  • Gebrek aan financiering om is een veelgehoord excuus. Value-based healthcare zou pas mogelijk zijn als de DOT-systematiek wordt hervormd. Gelukkig laten voorbeelden uit de praktijk zien dat er ook binnen het huidige stelsel veel mogelijk is.
  • De benodigde (uitkomst)indicatoren zijn niet of beperkt beschikbaar. Alhoewel de beschikbare stuurinformatie in zorginstellingen veelal nog niet op het gewenste niveau is, betekent dit echter niet dat je hier niks mee kunt.

Hoewel dit complexe thema’s zijn, worden deze al getackeld door een aantal Nederlandse zorgorganisaties. Zo zien we inmiddels steeds vaker integrated practices units ontstaan. Bijvoorbeeld bij Diabeter voor diabetes type 1 zorg en binnen de Nederlandse Obesitas Kliniek (NOK) voor patiënten met morbide obesitas. En ook in de bekostiging neemt het aantal gevallen waar op waarde wordt ingekocht de laatste jaren toe. Menzis is hierin koploper en past dit bijvoorbeeld toe voor een groot aantal aanbieders van staaroperaties en heup- en knie-artrosebehandelingen. Vanuit de ziekenhuizen heeft Santeon een voortrekkersrol gepakt in het value-based healthcare gedachtegoed. Bijvoorbeeld door te starten met wat ze al wél meten, in plaats van te wachten totdat de hele indicatoren set beschikbaar is. Met een behapbare scope en een pragmatische aanpak weten de Santeon ziekenhuizen daarmee de eerste successen te boeken. Wij geloven dat dit de cruciale factoren zijn voor een succesvolle implementatie van value-based healthcare.

Hoe vergroot je de kans op succes?

Een beperkte scope en organisatie op programmaniveau én op zorggebied zijn belangrijke succesfactoren voor een geslaagde start. De focus ligt bij veel organisaties voornamelijk op het, vaak ambitieus gestelde, einddoel en niet op de weg daarnaartoe. Enkele voorbeelden om pragmatisch te starten:

  • De hele organisatie hoeft niet te kantelen, je kunt per aandoening starten.
  • Begin met de informatie die voorhanden is en breidt deze indicatoren stapsgewijs uit.
  • Voer activity-based costing stapsgewijs in, door te beginnen met de grootste kostenposten. En kijk wat er in huis is. Het hoeft niet op de cent nauwkeurig; inschattingen zijn ook prima.

Goed leiderschap is essentieel

Om klein te beginnen moet er ruimte zijn om te veranderen, fouten te maken en hiervan te leren. Goed leiderschap is hierbij essentieel. Geef medewerkers een veilige omgeving om te experimenteren door ambitie uit te stralen en te geloven in het einddoel. Maar hoe zorgen we voor goed leiderschap, een gezonde ambitie en een veilige verbetercultuur? En hoe kunnen we dit optimaal gebruiken om value-based healthcare écht te laten werken? Wij hebben de ambitie om de zorgsector hier concreet mee te helpen. Daarom delen we graag onze ervaringen en visie. En gaan we graag in gesprek met de sector, met u. De komende tijd behandelen we in een serie blogs de volgende onderwerpen.

Blog 1: De Pragmatische Start

Klein en pragmatisch beginnen is belangrijk om momentum te creëren. Geef de enthousiaste zorgprofessionals en bestaande initiatieven een podium. We beschrijven drie stappen om mee te starten, om te organiseren voor succes. Wat maakt deze start pragmatisch en daarmee haalbaar? Klik hier om verder te lezen. 

Blog 2: De Datagedreven Prestatiedialoog

Hoe kom je van inzicht naar actie? Welk type gesprek moet er bij value-based healthcare tussen professionals worden gevoerd? Hoe doe je dat? En wat is hier voor nodig?

Blog 3: Data en Inzicht

Data en inzicht: een belangrijke factor in value-based healthcare. Niet voor niets één van de belangrijkste strategische deelagenda’s en tegelijkertijd een grote drempel. Wat is er voor nodig om de benodigde data te ontsluiten? En hoe presenteren we deze op een intelligente manier zodat het de prestatiedialoog faciliteert? Hoe kan data-analytics dit maximaal ondersteunen?

Blog 4: Onze toekomstvisie

Hoe mooi zou het zijn …

… als de patiënt kan meebeslissen in het zorgproces en regie heeft over zijn eigen gezondheid?

… als technologie maximaal wordt benut en artsen en managers door predictive (of zelfs al prescriptive) analytics worden ondersteund?

… als kennisdeling de norm is, onder artsen, onder zorgaanbieders en tussen onderzoek en de kliniek?

Luuk Versluis

Auteur Luuk Versluis

Meer artikelen van Luuk Versluis